• گزارش تصویری زیارت عاشوراء – ۹۵/۱۱/۱آخرین خبر با عنوان ، گزارش تصویری زیارت عاشوراء – ۹۵/۱۱/۱ در 9 ساعت قبل منتشر شده است .
  • شنبه, ۰۲ بهمن ۱۳۹۵
    »   اهل بیت (س), یادداشت روز  »   زيارت‌ نامه‌خواني در حرم رضوي به روايت اسناد
    109 بازدید
    ۲۰ مرداد ۱۳۹۵ , ساعت ۱۵:۵۴

    زیارت‌ نامه‌خوانی در حرم رضوی به روایت اسناد

    مجموعه‌اي از اسناد مكتوب تاريخي موجود در آرشيو مديريت امور اسناد و مطبوعات آستان قدس رضوي، تاريخچه زيارت‌نامه‌‌خواني در حرم مطهر امام هشتم(ع) را روايت مي‌كند.

    «قبض پرداخت مواجب میرمحمد صالح رضوی زیارت‌نامه‌خوان‌ در سال ۱۰۱۲قمری، از محل عواید مزارع موقوفه کنه بیست، ماسی، جایاب و عارفی»، قدیمی‌ترین سند این آرشیو در باب زیارت‌نامه‌خوانی است.

    از دیگر اسناد مرتبط با این موضوع می‌توان به دو سند «آداب، شرایط و چگونگی زیارت‌نامه خواندن و التزام و تعهد جمعی از زیارت‌نامه‌خوان‌ها در رعایت آن‌ها، ۱۲۷۳ق.» و «پرداخت مواجب و مستمری سالیانه به زیارت‌نامه‌خوان زن بر حسب حکم متولی باشی آستان قدس رضوی در دوره صفویه» اشاره کرد.

    اعظم نظرکرده، کارشناس بخش نمایه‌سازی اسناد سازمان کتابخانه‌ها، موزه‌ها و مرکز اسناد آستان قدس رضوی از زیارت ‌نامه‌خوانی به عنوان یکی از مشاغل قدیمی آستان قدس نام برد و گفت: در گذشته به علت برخوردار نبودن اکثریت مردم از نعمت سواد و همچنین مشکل بودن خواندن زیارت‌نامه به زبان عربی برای زائران، شغلی به نام «زیارت‌نامه‌خوان» در تشکیلات آستان قدس وجود داشت.

    وی ادامه داد: از دوره صفویه زیارت‌نامه‌خوانی جزء مناصب رسمی تشکیلات آستان قدس رضوی و از مشاغل موروثی بوده، به طوری که از پدر به پسر منتقل شده است. پرداخت مواجب و مستمری زیارت‌نامه‌خوان‌ها نیز از محل عواید موقوفات آستان قدس رضوی انجام می‌‌گرفت.

    نظرکرده با اشاره بر اینکه در دوره افشاریه، نایب‌الزیاره نیز به تشکیلات زیارت‌نامه‌خوانی اضافه شد، افزود: با گسترش تشکیلات آستان قدس در دوره قاجار تعداد و نظام زیارت‌نامه‌خوانی نیز به صورت منظم‌تری درآمد تا اینکه در دوره پهلوی این نظام به فرم اداری تبدیل شد.

    وی بیان کرد: تمامی زیارت‌نامه‌خوان‌ها امتحان لیاقت می‌دادند و سندی دال بر داشتن استعداد این خدمت تهیه و به اداره تولیت تسلیم می‌کردند، یعنی اجازه‌نامه رسمی تحصیل می‌کردند و دستور کار زیارت‌نامه‌خوان‌ها در پشت جواز هر کدام از آن‌ها ذکر می‌شد.

    کارشناس بخش نمایه‌سازی اسناد آستان قدس رضوی اضافه کرد: برخی از واقفان آستان قدس در وقف‌نامه‌های خود گذاشتن نایب‌الزیاره را نیز شرط ‌کردند تا به جای آن‌ها زیارت‌نامه بخوانند. این زیارت‌نامه‌خوان‌ها و نایب‌الزیاره‌ها معمولاً افرادی از خاندان سادات رضوی و موسوی بودند که زیر نظر زیارت‌نامه‌خوان‌باشی‌ها با رعایت تعهدات خاصی انجام وظیفه می‌کردند.

    وی ادامه داد: این افراد در مکان‌های مختلف از جمله پنجره فولاد، رواق‌های دارالسیاده، دارالضیافه، توحیدخانه، مسجدجامع گوهرشاد، صحن‌های انقلاب، آزادی و … حاضر شده و با خواندن زیارت‌نامه، زوار را به فیض زیارت نزدیک‌تر می‌کردند. زائران نیز با دادن مبالغی از این خدمت قدردانی می‌کردند.

    نظرکرده اضافه کرد: زیارت‌نامه‌خوان‌های مرد در یکی از ورودی‌های حرم مطهر می‌ایستادند و پی در پی از تازه واردها می‌پرسیدند که برایشان زیارت‌نامه‌ بخوانند یا نه؟ در صورت دریافت پاسخ مثبت، همراهشان به راه می‌افتادند.

    وی ادامه داد: این زیارت‌نامه‌خوان نرسیده به درب دوم طلا مکث می‌کرد و با صدای بلند و آهنگ مخصوص اذن دخول را کلمه به کلمه می‌خواند و به آن‌ها هم اشاره می‌کرد که تکرار کنند، سپس به راه می‌افتاد و دوباره در برابر ورودی سوم می‌ایستاد و به همان ترتیب اذن دخول دوم را هم می‌خواند و همه با هم وارد حرم می‌شدند و رو به قبله می‌ایستادند و بخش‌هایی از زیارت حضرت امام رضا علیه السلام را می‌خواند و در آخر برای قبول حاجات دعا می‌کرد.

    وی تأکید کرد: به مرور زمان که سطح سواد، آگاهی افراد و عمومیت یافتن دانش در بین افراد جامعه گسترش یافت، خواندن زیارت‌نامه توسط زیارت‌نامه‌خوان نیز رواج خود را از دست داد.

    براساس اعلام آستان قدس رضوی، مجموعه‌‌ای از اسناد نفیس و ارزشمند مکتوب و غیرمکتوب در آرشیو مدیریت امور اسناد و مطبوعات سازمان کتابخانه‌ها، موزه‌ها و مرکز اسناد آستان قدس، نگهداری می‌شود که محققان و دانشجویان علاقه‌مند می‌توانند طبق ضوابط این سازمان، با مراجعه به ساختمان بنیاد پژوهش‌های اسلامی واقع در ضلع شرقی دوربرگردان طبرسی حرم مطهر رضوی، از این گنجینه کم‌نظیر تاریخی استفاده کنند.

    منبع: حوزه

    بیت الزهراء (س) اندیمشک اهل بیت (س)  , یادداشت روز

    کتاب فضائلُ امیرالمؤمنین علیّ بن أبی طالب علیه السلام کتابی عربی نوشته احمد بن محمد بن حنبل شیبانی یکی از پیشوایان چهارگانه اهل سنت است. این کتاب، از نخستین کتاب های مستقل درباره امیرالمؤمنین است. در این کتاب، روایاتی در...
    به عبارت دیگر می توان از سرنوشت و سیر آفرینش انسان این گونه فهمید که انسان تنها آفریده شده و تنها از دنیا می رود و با دانستن این واقعیت، او باید کاری کند که حداقل برای آن لحظات تنهایی...
    یکی از مواردی که در زندگی ما به عنوان یک مسلمان کمتر بدان توجه می شود تلاوت قرآن و اثرات انس با قرآن به عنوان کتاب دینی ما و تعمق در آیات آن است. این در حالی است که خداوند...

    بیت الزهراء (س) اندیمشک

    وجاندار و بيجان و آشكار و پنهانش را به وجود آورد و به هر موجودى در خور استعداد و ظرفيت و لياقتش رحمت و لطف و عنايت خود را مبذول داشت، و او را به راهى كه بايد در آن...
    قرآن با توجه به كلمه بِالْحَقِ ، در هنگام نزول از هر باطلى مصون بود و اين مصونيت تا پايان نظام هستى و برپا شدن قيامت تداوم خواهد داشت زيرا به حق بودنش دائمى و هميشگى و نسبت به آن...

    پاسخ دهید

    Time limit is exhausted. Please reload CAPTCHA.